De politie-organisatie is in de kern een informatiefabriek. En waar die informatie vroeger handmatig werd verzameld, vastgelegd en geanalyseerd, gaat dat tegenwoordig meer en meer met behulp van computers. Big data, artificial intelligence en crowdsourcing zijn niet meer weg te denken. Frank Smilda, sectorhoofd regionale informatieverzameling, constateert drie grote veranderingen: de impact van het web, de rekenkracht van computers en de snelheid van informatie.

Een paar jaar terug , in 2012, ging het nog goed mis met de inschatting van de kracht van het web. Een op Facebook openbaar aangekondigd feestje in Haren bracht meer dan 5000 mensen op de been. Burgemeester en politie werden totaal overvallen door de opkomst. Vandaag de dag zou dat veel lastiger zijn. Het web wordt 24 uur per dag gemonitord. Bij verdachte activiteiten wordt die informatie direct gedeeld met de politie ter plekke. “ Wanneer je iets virtueel ziet wat in het fysieke contact nog niet gebeurt, maak je heel snel de koppeling met de wijkagent die direct op pad gaat en gaat onderzoeken wat er aan de hand is. Dat gaat nu veel sneller dan in 2012. Er zijn daarna nog veel Project X achtige aankondigingen geweest en die hebben we allemaal in de kiem kunnen smoren.’

“In de grote steden kunnen we nu al ⅓ van de woninginbraken voorspellen”

De komst van één nationale politie is voor het verzamelen en delen van informatie van enorme waarde. “We hadden altijd 25 regio’s en moesten dus op op 25 manieren in systemen kijken. Er is nu één systeem. We kunnen in éé systeem alle vragen stellen en antwoorden ophalen. Dat is ongekend, dat hebben we in Nederland nog nooit gehad. We kunnen er ook allerlei analyses op los laten. Stel, er vindt een overval plaats en het signalement luidt: rood petje, zwarte Audi, groene jas. Dan krijg je wanneer je in het nationale systeem kijkt op de snelheid van Google antwoord. Dat is de wereld waar we in leven. Dat kun je direct koppelen aan social media, maar ook aan andere antecedenten.” Op dit moment werken 3300 mensen in de politie intelligence, zo’n 5% van de totale politiecapaciteit.

Door middel van data science software kunnen in luttele seconden analyses worden gedraaid. Het gaat zelfs zo ver dat er ook voorspellingen van misdaad kunnen worden gegeven. “We kunnen vrij goed voorspellen waar in grote steden bijvoorbeeld woninginbraken of straatroven zullen gaan plaatsvinden. Per wijk, per straat, in de ochtenddienst of in de late dienst. Het begon met heat maps, de historie en nu koppelen we daar voorspellingen aan vast. Daar heb je wel veel data voor nodig. In de grote steden kunnen we nu al een derde van de woninginbraken voorspellen. Daar kun je dan weer intelligent je inzet van blauw op plegen.” Daarmee volgt de politie de trend in de zorg: voorkomen in plaats van genezen. “Natuurlijk mensen zullen altijd ziek worden en misdaad blijft bestaan, maar er is zoveel meer intelligentie mogelijk met big data, slimme software en mensen om daar verbetering in te brengen.”

“Wet- en regelgeving loopt achter ”

De praktijk leert dat veel organisaties problemen hebben met technische ontwikkelingen. En ook binnen de politie zijn er ongetwijfeld agenten te vinden die vinden dat er niks boven het oude handwerk gaat. Maar tegelijkertijd biedt de organisatie veel ruimte voor experimenteren en vernieuwen. “De wet- en regelgeving loopt natuurlijk achter, maar met rugdekking en wat budget kan je veel. Zelf heb ik bijvoorbeeld geëxperimenteerd met het online zetten van een moordzaak naar aanleiding van het boek over wisdom of the crowd. Ik dacht: er is veel interesse in dat soort type zaken, waarom zou je het niet online brengen? In het begin was er veel twijfel. We zijn toch begonnen met een cold case en we hebben het publiek gevraagd mee te denken. Dan zie je een hele nieuwe dynamiek ontstaan. Nu begint dat veel normaler te worden. We moeten dan wel het hele spel opnieuw leren.”

In Noord Nederland, de regio waar Smilda werkzaam is, werd onlangs een zogenaamde innovatie expeditie gestart. “We kregen allerlei innovatie tools aangereikt binnen ons team en daar zijn vier hele interessante initiatieven uit tevoorschijn gekomen.” Bijvoorbeeld een app die gebruikt kan worden bij de 40.000 jaarlijkse vermissingen die Nederland telt. De app, nu nog in ontwikkeling, maakt optimaal gebruik van de inzet van burgers.  “Het legt een raster over een geografisch gebied en dan kun je met bewoners die mee helpen zoeken afspreken in wel raster zij zoeken. Als ze iets zien of vinden vullen ze dat in in de app. Dan verwerken wij dat weer met onze politie informatie. Het klinkt logisch, maar dat is er nog niet.” Het veronderstelt ook een andere manier van werken. De politie moet kennis delen en verder durven los laten. “Dat is wel het leuke van de politieorganisatie: als je dit soort ideeën hebt, krijg je de ruimte om te pitchen en geld bij elkaar te brengen om kennis en kunde te bundelen.”

 (Een verslag van @daalder)

De afleveringen van Top Names zijn via Soundcloud en iTunes als podcast beschikbaar dankzij sponsoring van  Merchandise.